Parkinson en darmgezondheid: wat vertelt nieuw onderzoek ons over butyraat?
Kunnen stoffen die door onze darmbacteriën worden geproduceerd een rol spelen bij de ziekte van Parkinson? Een klinische studie met 72 deelnemers laat interessante resultaten zien. Maar wat betekent dit nu écht voor onze gezondheid en voeding?
Bij de ziekte van Parkinson denken we meestal aan de hersenen. Aan trillen, stijve spieren, langzamer bewegen en problemen met het evenwicht.
Toch kijken wetenschappers steeds vaker naar een ander deel van ons lichaam: de darmen.
Onze darmen bevatten een enorme gemeenschap van bacteriën en andere micro-organismen. Samen vormen zij het darmmicrobioom. Deze micro-organismen helpen bij de vertering van voedsel en produceren stoffen die onder andere invloed hebben op de darmwand en het immuunsysteem.
Een van die stoffen is butyraat, ook wel boterzuur genoemd.
Juist deze stof krijgt steeds meer aandacht in het onderzoek naar de darm-hersenas en Parkinson.
De bijzondere verbinding tussen onze darmen en hersenen
Onze darmen en hersenen communiceren voortdurend met elkaar. Dit noemen we de darm-hersenas.
Die communicatie verloopt via verschillende routes, waaronder het zenuwstelsel, hormonen, het immuunsysteem en stoffen die in de darmen worden geproduceerd.
Bij mensen met Parkinson worden regelmatig veranderingen in het darmmicrobioom gevonden. Daarnaast komen darmklachten, vooral obstipatie, veel voor.
Soms ontstaan deze klachten al jaren voordat de bekende bewegingssymptomen zichtbaar worden.
Dat betekent niet dat darmproblemen Parkinson veroorzaken. Wel zijn deze waarnemingen een belangrijke reden waarom wetenschappers de relatie tussen darmgezondheid en Parkinson verder onderzoeken.
Wat is butyraat en waarom is het interessant?
Butyraat is een korteketenvetzuur dat voornamelijk in de dikke darm ontstaat.
Wanneer bepaalde darmbacteriën voedingsvezels en resistent zetmeel fermenteren, produceren zij korteketenvetzuren, waaronder butyraat, propionaat en acetaat.
Butyraat heeft verschillende functies:
Het is een belangrijke energiebron voor cellen van de dikke darm.
Het draagt bij aan het functioneren van de darmbarrière.
Het speelt een rol bij de regulatie van ontstekingsprocessen.
Het kan invloed hebben op de communicatie tussen darmbacteriën en het immuunsysteem.
Bacteriën zoals Faecalibacterium prausnitzii en verschillende Roseburia-soorten kunnen bijdragen aan de productie van butyraat.
Omdat ontstekingsprocessen en de darm-hersenas mogelijk betrokken zijn bij Parkinson, onderzoeken wetenschappers of korteketenvetzuren ook invloed kunnen hebben op bepaalde ziekteverschijnselen.
Een klinische studie met 72 mensen met Parkinson
In een onderzoek, gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Scientific Reports, bestudeerden wetenschappers gedurende zes maanden 72 mensen met Parkinson.
De deelnemers werden willekeurig verdeeld over drie groepen. Naast hun gebruikelijke Parkinsonbehandeling kregen zij:
Een combinatie van de korteketenvetzuren butyraat en propionaat.
Het prebioticum 2'-fucosyllactose (2'-FL).
Een combinatie van beide behandelingen.
Het onderzoek was dubbelblind. Dat betekent dat deelnemers en onderzoekers tijdens de studie niet wisten welke van de drie behandelingen iemand kreeg.
De onderzoekers bestudeerden onder andere bewegingssymptomen, medicatiegebruik, cognitieve functies, het darmmicrobioom en bepaalde immuunprocessen.
Wat waren de resultaten?
Na zes maanden werden verschillende interessante veranderingen waargenomen.
Verbetering van bewegingssymptomen
In alle drie de onderzoeksgroepen verbeterde de gemiddelde score op een gestandaardiseerde schaal voor bewegingssymptomen met minstens vijf punten.
Een lagere levodopadosering
De gemiddelde equivalente dagelijkse levodopadosering daalde in de onderzoeksgroepen met meer dan 15%.
Dit betekent niet dat mensen met Parkinson door het gebruik van butyraat of door bepaalde voeding zelfstandig minder medicatie nodig hebben.
Veranderingen in cognitieve functies
Ook op een gebruikte cognitieve test werden verbeteringen gevonden.
Deze resultaten zijn interessant, maar vragen om een zorgvuldige interpretatie.
De studie had namelijk geen groep die uitsluitend een placebo kreeg. Alle deelnemers ontvingen een actieve interventie naast hun gebruikelijke behandeling.
Daardoor kan niet met zekerheid worden vastgesteld hoeveel van de waargenomen verbeteringen rechtstreeks door de supplementen werden veroorzaakt.
Bovendien was de studie relatief klein, duurde deze zes maanden en werden meerdere uitkomsten onderzocht zonder correctie voor meervoudig toetsen.
De bevindingen zijn dus veelbelovend, maar nog geen definitief bewijs voor een effectieve behandeling van Parkinson.
Kunnen we onze butyraatproducerende darmbacteriën ondersteunen met voeding?
Dit is misschien wel de meest praktische vraag.
Hoewel de klinische studie supplementen onderzocht en geen specifiek voedingspatroon, weten we uit ander onderzoek dat darmbacteriën bepaalde voedingsvezels en resistent zetmeel kunnen fermenteren.
Bij dat proces ontstaan korteketenvetzuren, waaronder butyraat.
Door gevarieerd en vezelrijk te eten, kun je deze processen in de darmen ondersteunen.
Welke voedingsmiddelen zijn interessant?
🫘 Bonen en linzen
Peulvruchten bevatten fermenteerbare voedingsvezels en resistent zetmeel. Deze kunnen dienen als voedingsbron voor verschillende darmbacteriën.
🌾 Glutenvrije havermout
Haver bevat onder andere bètaglucanen, vezels die door darmbacteriën kunnen worden gefermenteerd. Kies gecertificeerd glutenvrije havermout wanneer je gluten moet vermijden.
🥔 Gekookte en afgekoelde aardappelen
Wanneer aardappelen na het koken afkoelen, verandert een deel van het zetmeel in resistent zetmeel.
Dit kan de dikke darm bereiken, waar bacteriën het kunnen fermenteren.
🍚 Zilvervliesrijst
Zilvervliesrijst is van nature glutenvrij en bevat meer vezels dan witte rijst.
Ook bij gekookte en afgekoelde rijst kan extra resistent zetmeel ontstaan. Koel gekookte rijst snel terug en bewaar deze zorgvuldig in de koelkast.
🥦 Groenten
Verschillende groenten leveren uiteenlopende soorten voedingsvezels. Variatie helpt om verschillende bacteriële processen in de darm te ondersteunen.
Het belangrijkste is niet één specifiek product, maar een gevarieerd voedingspatroon met voldoende vezels.
Wat betekent dit voor mensen met Parkinson?
De resultaten van deze studie laten zien dat korteketenvetzuren en prebiotica interessante onderwerpen zijn voor vervolgonderzoek.
Misschien kunnen deze stoffen in de toekomst een aanvullende rol spelen bij bepaalde behandelstrategieën.
Maar daarvoor is eerst meer onderzoek nodig, met grotere groepen deelnemers en een geschikte placebocontrole.
Ook mogen we de resultaten van deze studie niet rechtstreeks vertalen naar voedingsmiddelen.
De onderzoekers onderzochten namelijk supplementen met specifieke stoffen. Ze onderzochten niet of het eten van extra peulvruchten, havermout, zilvervliesrijst of afgekoelde aardappelen de Parkinsonsymptomen verbetert.
Wat we wel kunnen zeggen, is dat een gevarieerd, vezelrijk voedingspatroon een goede basis vormt voor de algemene darmgezondheid.
Voor mensen met Parkinson kan aandacht voor de darmen extra relevant zijn, omdat obstipatie vaak voorkomt.
Bouw extra vezels geleidelijk op, drink voldoende en bespreek aanhoudende darmklachten met een arts of diëtist.
Verander Parkinsonmedicatie of supplementgebruik nooit zonder overleg met de behandelend arts.
Tot slot: hoopgevende inzichten, maar geen wondermiddel
De verbinding tussen onze darmen en hersenen blijkt bijzonder complex.
De klinische studie met 72 mensen met Parkinson geeft nieuwe aanknopingspunten voor onderzoek naar butyraat, propionaat, prebiotica en de rol van het darmmilieu.
Maar er is nog veel dat we niet weten.
Butyraat is geen bewezen behandeling voor Parkinson. Ook is niet aangetoond dat extra butyraat of een specifiek voedingsmiddel de ziekte kan genezen of vertragen.
Wat dit onderzoek vooral laat zien, is dat de darm-hersenas een waardevol terrein is voor verder wetenschappelijk onderzoek.
En ondertussen kunnen we onze algemene darmgezondheid ondersteunen met gevarieerde voeding, voldoende vezels en aandacht voor ons lichaam.
💚 Wat doe jij om je darmen gezond te houden? Eet je regelmatig peulvruchten, groenten of andere vezelrijke producten? Deel gerust je ervaringen.
Wetenschappelijke bron
Supplementation with short-chain fatty acids and a prebiotic improves clinical outcome in Parkinson’s disease: a randomized double-blind prospective study.
Scientific Reports, jaargang 2026. Online gepubliceerd op 5 december 2025.
https://doi.org/10.1038/s41598-025-29692-x
Disclaimer: Dit artikel is bedoeld ter informatie en vervangt geen persoonlijk medisch advies. Pas medicatie of supplementgebruik niet aan zonder overleg met je behandelend arts.
